Türkiye için somut karşılaştırma: Süre, koşul ve işlem
Aşağıdaki karşılaştırma 6769 sayılı Kanunun 82, 83, 101, 142 ve 143. maddelerine dayanır. Genel WIPO açıklamalarındaki başka ülke örneklerinin Türkiye tablosuyla karıştırılmaması gerekir. Süreler başvurudan itibaren hesaplanır; hakkın devamı ilgili işlem ve ödeme koşullarına bağlıdır.
| Ölçüt | Patent | Faydalı model |
|---|---|---|
| Yenilik | Aranır | Aranır; buluş konusuna katkısız teknik özellikler yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz |
| Buluş basamağı | Aranır | Aranmaz |
| Sanayiye uygulanabilirlik | Aranır | Aranır |
| Azami koruma | Başvuru tarihinden 20 yıl | Başvuru tarihinden 10 yıl |
| Resmî süreçte araştırma | Vardır | Vardır; araştırmasız belge gibi düşünülmemelidir |
| Verilme sonrası itiraz | Kanundaki patent itiraz yolu bulunur | Patent için 99. maddedeki verilme sonrası itiraz yolu uygulanmaz; hükümsüzlük mahkemede istenebilir |
Faydalı model hangi konuları kapsamaz?
Kanun 142’de, 82. maddedeki kapsam dışı konulara ek olarak kimyasal ve biyolojik madde/usuller ve bunların ürünleri; eczacılık madde/usulleri ve bunların ürünleri; biyoteknolojik buluşlar; ayrıca usuller ve usulle elde edilen ürünler faydalı model dışında bırakılır. Bu nedenle yeni üretim yöntemi için sırf daha ucuz olduğu düşünülerek faydalı model seçilemez.
Bu istisnaların bulunması aynı konuların patentte otomatik kabulü anlamına gelmez. Patent için konuya ilişkin koşullar, yenilik, buluş basamağı, uygulanabilirlik ve yeterli açıklama ayrıca incelenir. Mekanik bir ürün olması da kendiliğinden faydalı model garantisi değildir.
İlk ayrım teknik konudur
Buluşun ürün, düzenek, yöntem veya başka bir teknik konu olarak ne içerdiği açık yazılmalıdır. Koruma seçeneklerinin konu kapsamları aynı olmayabilir. Bu nedenle başvuru yolunu seçmeden önce teknik dosya hazırlanmalı ve Türkiye için güncel TÜRKPATENT kaynakları incelenmelidir.
WIPO faydalı model kaynağı, koşulların ve işlemlerin ülkeden ülkeye önemli ölçüde değiştiğini vurgular. Bir ülkede görülen hızlı tescil veya konu kabulü Türkiye bakımından kesin kural diye kullanılamaz. Yurtdışı planınız varsa seçenekler her hedef pazar için ayrıca kontrol edilir.
Yenilik sorusunu atlamayın
Faydalı model düşünülmesi önceki teknik bilginin araştırılmasına gerek olmadığı anlamına gelmez. Yeni olduğu düşünülen farkın gerçekten nerede ve nasıl açıklandığı araştırılmalıdır. Ürünün küçük olması, az parçadan oluşması veya mevcut ürünü geliştirmesi tek başına uygunluk kararı vermez.
Araştırma raporunda bulunan teknik özelliklerle kendi çözümünüzü karşılaştırın. Başvuru yolunu sonuca göre tartışın; önce yalnız fiyat paketini seçip teknik farkı bu pakete uydurmayın. Teknik konu ve açıklama yeterliliği konusunda belirsizlik varsa açık soru olarak kaydedin.
Ticari takvim ve bütçe nasıl kullanılır?
Ürün ömrü, pazara çıkış planı, geliştirme hızı ve hedef ülkeler kararın ticari girdileridir. Ancak bunlar konuya ilişkin koruma koşullarının yerine geçmez. Daha hızlı sonuç beklentisiyle uygun olmayan bir başvuru türünü seçmek, ilk yatırımın amacını karşılamayabilir.
| Girdi | Hazırlanacak bilgi | Yanlış kısa yol |
|---|---|---|
| Teknik konu | Çözüm ve bileşen açıklaması | Ürün küçükse faydalı model |
| Araştırma | Önceki belgeler ve teknik fark | Basitse araştırma gereksiz |
| Pazar | Hedef ülke ve ürün ömrü | Her ülkede aynı sistem var |
| Bütçe | Başvuru ve sonraki takip işleri | Yalnız ilk ücretle seçim |
Temsili örnek: Geliştirilmiş bir bağlantı parçası
Varsayımsal bir üretici mevcut parçaya yeni bir yerleşim özelliği eklemiştir. Teknik dosya, bu özelliğin yalnız görünümü mü yoksa işleyişi mi etkilediğini açıklar. Önceki belgeler incelendikten sonra uygun koruma yolu değerlendirilir. Yalnız bir parça üzerinde çalışıldığı için baştan faydalı model kararı verilmez.
Üreticinin ihracat hedefi de dosyaya girer. Türkiye için değerlendirilen seçenek diğer pazarlarda aynı ad, konu veya prosedürle bulunmayabilir. Uluslararası başvuru planı, bu farklılıklar görülerek hazırlanır.
Ön görüşme ve teklif için kontrol listesi
Karşılaştırmalı öneri istenirken her seçeneğin hangi varsayıma dayandığını sorun. Önerilen yolun değişmesi halinde teknik metnin, araştırmanın veya başvuru işlemlerinin nasıl etkileneceği de açıklanmalıdır.
- Teknik konuyu ve fark yaratan özellikleri hazırlayın.
- Önceki açıklama ve başvuruları bildirin.
- Araştırma sonucunun seçeneklere etkisini sorun.
- Türkiye ve hedef ülkeleri ayrı yazın.
- İlk ücretin yanında takip ve yıllık işlemleri görün.
- Karar gerekçesini yazılı saklayın.
Sık sorulan sorular
Faydalı modelde araştırma gereksiz mi?
Hayır. Önceki teknik bilgi ve yenilik sorusu önemini korur. Güncel Türkiye işlem akışı resmî kaynaklardan incelenmelidir.
Faydalı model bütün ülkelerde var mı?
Hayır. Sistemin bulunması, koşulları ve konu kapsamı ülkeye göre değişir; hedef pazarlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Başvuruyu sonra diğer türe çevirebilir miyim?
Dönüşüm imkânı serbest ve koşulsuz varsayılmamalıdır. Dosyanın aşaması ve güncel kurallar üzerinden ayrıca kontrol gerekir.